“Tek Allahu nuk do të arrijnë as mishi i tyre e as gjaku i tyre, por do të arrijnë veprat tuaja të sinqerta.”
(Sureja El-Haxh, ajeti 37)
Të dashur vëllezër dhe motra,
Nga vendet e shenjta të Mekës dhe Medinës, ku këto ditë së bashku me miliona myslimanë nga e gjithë bota, edhe ne myslimanët e Malit të Zi po i kryejmë ritualet e haxhit dhe po bëjmë lutje për paqen dhe shpëtimin e njerëzimit, e veçanërisht për paqen, sigurinë dhe përparimin e Malit të Zi tonë, ju dërgoj urimet më të sinqerta të Bajramit me lutjen drejtuar Allahut të Madhëruar që t’i pranojë kurbanët tanë, haxhet tona dhe veprat tona të mira.
Këtu, nën qiellin përvëlues të Arafatit dhe pranë Qabes fisnike, njeriu më fuqishëm se kudo tjetër e ndien se sa kalimtare është jeta, ndërsa sa të përhershme janë besimi, mirësia dhe afërsia njerëzore. Këtu njeriu kupton se të mëdhenj nuk janë ata që kanë fuqi mbi njerëzit, por ata që kanë forcë mbi vetveten; të mëdhenj nuk janë ata që i ndajnë njerëzit, por ata që i pajtojnë; të mëdhenj nuk janë ata që flasin për fenë, por ata që fenë e shndërrojnë në mëshirë, drejtësi dhe kujdes për njeriun.
Këtë vit, kur atdheu ynë Mali i Zi shënon njëzet vjetorin e pavarësisë së ripërtërirë, na gëzon fakti që Bashkësia Islame në Mal të Zi për herë të parë në historinë e saj organizoi në mënyrë të pavarur udhëtimin e haxhilerëve tanë për në haxh. Kjo nuk është vetëm çështje organizimi udhëtimi, por shenjë se respektohet një popull që di ta ruajë fenë e vet, dinjitetin e vet dhe shtetin e vet. Kjo, në fakt, do të thotë se organizatorët e haxhit i kanë njohur myslimanët e Malit të Zi si myslimanë autoktonë me traditën, kulturën dhe rrënjosjen e tyre të thellë në shtetin prej nga vijnë. Njeriu këtu pashmangshëm ndalet e mendon se si ndonjëherë i huaji e sheh dhe e njeh vlerën që shpesh nuk e sheh ai që jeton me ty.
Duke qëndruar këtu, në vendet e shenjta të Islamit, mendoj se sa shumë sakrifica kanë bërë myslimanët e Malit të Zi gjatë historisë së tyre duke besuar në një Mal të Zi dinjitoz, të drejtë dhe të lirë — një Mal të Zi që nuk do të ndjekë rrugën e përndjekjes, padrejtësisë dhe poshtërimit të njeriut, por rrugën e paqes, bashkëjetesës dhe respektit të ndërsjellë. Sa shumë durim, urtësi dhe këmbëngulje është dashur që edhe në kohë moskuptimesh, margjinalizimi dhe sprovash të rënda të ruhet besimi në një Mal të Zi të tillë. Dhe pikërisht përkujtimi i djeshëm i tridhjetë e katër vjetorit të deportimit të refugjatëve boshnjakë nga Herceg Novi na kujtoi se lufta për një Mal të Zi dinjitoz dhe të drejtë ka pasur kuptim, por edhe se kjo rrugë duhet ruajtur me kujdes dhe nuk duhet lejuar kthimi në shtigjet e gabuara të së kaluarës, sepse ajo që ndërtohet me vite mund të digjet dhe shkatërrohet për vetëm një ditë.
Vëllezër dhe motra,
Kurban Bajrami është bajram i sakrificës, por edhe bajram i kuptimit të sakrificës. Ibrahimi, alejhi selam, nuk u sprovua vetëm për të sakrifikuar birin e tij Ismailin, por për të sakrifikuar frikën, egon, mendjemadhësinë dhe gjithçka që e largon njeriun nga e vërteta dhe besimi në Zotin. Prandaj Kurban Bajrami na mëson se kurbani më i madh nuk është ajo që njeriu e jep me dorën e tij, por ajo nga e cila heq dorë për të mirën e njeriut tjetër.
Sot shoqërisë sonë i duhen njerëz që do ta sakrifikojnë urrejtjen për hir të paqes, përçarjen për hir të bashkimit dhe egoizmin për hir të së mirës së përgjithshme. Na duhen njerëz që do të kenë guximin ta ruajnë dinjitetin e çdo njeriu, pa marrë parasysh si quhet dhe kujt i përket. Sepse populli që tjetrit ia mohon të drejtën e dinjitetit, ngadalë e humb edhe dinjitetin e vet.
Ndërsa haxhilerët mes Safas dhe Merves ringjallin kujtimin e Haxheres, nënës së Ismailit, e cila vraponte nëpër shkretëtirë duke kërkuar ujë për fëmijën e saj, ne mësojmë një mësim të madh jete. Haxherja nuk priti mrekulli me duar të kryqëzuara; ajo vrapoi, luftoi dhe besoi. Vetëm atëherë Allahu ia dhuroi Zemzemin. Prandaj edhe neve sot na duhet besimi dhe këmbëngulja e Haxheres — të luftojmë për një shoqëri ku fëmija do të jetë më i rëndësishëm se politika, njeriu më i rëndësishëm se interesi, dhe e mira më e rëndësishme se përçarja. Vetëm nga një luftë e tillë lindin burimet e jetës dhe të shpresës.
Bajrami është rast që t’i hapim dyert e shtëpive tona, por edhe më shumë dyert e zemrave tona. Le t’i kujtojmë të sëmurët, të varfrit, të vetmuarit, prindërit, fqinjët dhe miqtë. Askush të mos mbetet i harruar në ditët e Bajramit.
Veçanërisht i ftoj të rinjtë që të mos kërkojnë shembuj në përçarje, por në dije, moral dhe punë. E ardhmja nuk do t’u takojë atyre që përhapin frikë mes njerëzve, por atyre që përhapin besim, shpresë dhe mirësi.
Le të na mësojë Kurban Bajrami se fitorja më e madhe është ta mposhtësh urrejtjen tënde, ndërsa forca më e madhe është ta ruash njerëzinë.
Veçanërisht në këto ditë të Bajramit dërgoj mesazhe respekti dhe mirëdashjeje për fqinjët tanë dhe për të gjithë njerëzit e vullnetit të mirë me të cilët ndajmë këtë vend dhe këtë hapësirë. Rrugët, besimet dhe identitetet tona të ndryshme nuk duhet të jenë arsye largimi, por mundësi që ta kuptojmë më mirë njëri-tjetrin dhe së bashku të ndërtojmë një shoqëri të denjë për njeriun.
Me lutjen drejtuar Allahut të Lartmadhërishmit, Mëshiruesit që ta ruajë paqen mes njerëzve dhe t’u japë bereqet familjeve tona dhe atdheut tonë, të gjithë myslimanëve dhe myslimaneve në Mal të Zi, rajon dhe diasporë ua përcjell urimet më të sinqerta të Bajramit:
Bajram sherif mubarek olsun!
Rifat ef. Fejziq, reisi i Bashkësisë Islame në Malin e Zi
